Doolaege, Verbist & De Meyere
Cassatie 28 april 2016: Sterfhuisclausule niet belastbaar o.g.v. art. 5 W.Succ.
01-06-2016

successierechten / erfbelasting

Op 28 april 2016 heeft het Hof van Cassatie zich definitief uitgesproken over de al dan niet toepasselijkheid van art. 5 W.Succ. (huidig art. 2.7.1.0.4 VCF) op de volledige toebedeling van het gemeenschappelijk vermogen aan de langstlevende echtgenoot ingevolge een zgn. sterfhuisclausule (arrest nr. F.15.0035.N). Dergelijke clausule in het huwelijkscontract voorziet er in dat één van de echtgenoten steeds het volledig gemeenschappelijk vermogen toebedeeld krijgt, ongeacht de oorzaak van ontbinding van het huwelijksstelsel (en dus ongeacht of deze echtgenoot de langstlevende is of niet). Eén van de echtgenoten verkrijgt dus steeds het volledige gemeenschappelijk vermogen, bij overlijden, doch bv. ook wanneer het huwelijksstelsel zou worden ontbonden ingevolge echtscheiding. Vandaar dat deze clausule vaak enkel ‘op het sterfbed’ (bv. wanneer één van de echtgenoten terminaal ziek is) wordt ingeschreven in het huwelijkscontract.
Zoals verwacht, oordeelde ook het Hof van Cassatie in het voordeel van de langstlevende echtgenote (niet belastbaar o.g.v. art. 5 W.Succ.). Net zoals de overgrote meerderheid van de rechtspraak (waaronder dus o.a. het bestreden arrest van het Hof van Beroep van Gent van 4 februari 2014), oordeelt nu ook het Hof van Cassatie dat de toepassing van art. 5 W.Succ. beperkt is tot huwelijksovereenkomsten waarbij “op voorwaarde van overleving” meer dan de helft van de gemeenschap wordt toegekend aan de andere echtgenoot. Bij een sterfhuisclausule is dit niet het geval, zodat het Hof van Beroep van Gent terecht oordeelde tot de niet-toepasselijkheid van dit wetsartikel op de helft van het gemeenschappelijk vermogen die ingevolge dergelijk beding toekwam aan de (langstlevende) echtgenote.
Dit is goed nieuws voor hangende bezwaren en betwistingen doch de toekomstige impact van dit arrest zal evenwel minimaal zijn voor overlijdens sinds 1 juli 2015 van inwoners van het Vlaamse Gewest. Bij Decreet van 3 juli 2015 houdende bepalingen tot begeleiding van de aanpassing van de begroting 2015 (BS 15 juli 2015), heeft de Vlaamse Decreetgever de zinsnede "op voorwaarde van overleving" immers geschrapt uit artikel 2.7.1.0.4. VCF (het oude art. 5 W.Succ.). Niets verzet zich er dan ook nog tegen dat dit artikel in het Vlaams Gewest wordt toegepast op de toebedeling aan één echtgenoot van meer dan de helft van het gemeenschappelijk vermogen ingevolge een sterfhuisclausule.