Verbouwen of afbreken en heropbouwen : BTW-tarief?
Verbouwen Verbouwingswerken kunnen onder bepaalde voorwaarden worden uitgevoerd tegen het verlaagd btw-tarief van 6%. Het onroerend goed moet na de …
Met zijn arrest van 22 januari 2026 (rolnummer F.24.0044.N) heeft het Hof van Cassatie een belangrijk btw-arrest van het Hof van Beroep Gent van 10 oktober 2023 (rolnummer 2022/AR/421) bevestigd. De hoogste rechter oordeelt dat een gebouw dat wordt gebruikt voor centrale buitenschoolse kinderopvang onder bepaalde voorwaarden kan worden beschouwd als een gebouw dat wordt gebruikt voor diensten die nauw samenhangen met onderwijs. Daardoor kunnen werken in onroerende staat aan dergelijke gebouwen in aanmerking komen voor het verlaagde btw-tarief van 6%.
De FOD Financiën heeft deze rechtspraak inmiddels ook officieel overgenomen in Circulaire 2026/C/67 (betreffende de gevolgen van het arrest nr. F.24.0044.N van het Hof van Cassatie van 22.01.2026), waardoor de impact van dit arrest zich niet langer beperkt tot één individueel geschil, maar een belangrijke beleidswijziging inhoudt voor de fiscale praktijk.
De aanleiding voor de procedure was een project van de Stad Veurne. De stad had een nieuw gebouw opgericht voor de organisatie van buitenschoolse kinderopvang. Opvallend was dat het gebouw zich niet op een schoolsite bevond, maar op een afzonderlijke locatie.
De stad organiseerde de opvang zelf en voorzag bovendien busvervoer van en naar de verschillende scholen op haar grondgebied. Bij de bouw van het gebouw werd voor de uitgevoerde werken het verlaagde btw-tarief van 6% toegepast op basis van rubriek XL, 1° van tabel A van de bijlage bij KB nr. 20 inzake de BTW-tarieven.
De administratie was het daar niet mee eens. Volgens haar kon uitsluitend een gebouw waarin daadwerkelijk onderwijs wordt verstrekt als schoolgebouw worden beschouwd. Een afzonderlijk opvanggebouw zou daarom steeds aan het normale btw-tarief van 21% moeten worden onderworpen.
Na een btw-correctie en een procedure voor de rechtbank van eerste aanleg kwam de zaak uiteindelijk voor het Hof van Beroep te Gent.
Het Hof van Beroep te Gent vertrok van een fundamentele vaststelling: buitenschoolse kinderopvang is op zich geen onderwijs. De opvang heeft immers niet tot doel kennis of vaardigheden over te dragen, maar bestaat voornamelijk uit toezicht op kinderen buiten de schooluren.
Daarmee leek de discussie aanvankelijk beslecht.
Het hof ging echter een stap verder en onderzocht of buitenschoolse kinderopvang kon worden beschouwd als een dienst die nauw samenhangt met onderwijs in de zin van artikel 44, § 2, 4°, a) van het Btw-Wetboek en artikel 132 van de Btw-richtlijn.
Het antwoord luidde bevestigend.
Volgens het hof moet rekening worden gehouden met de maatschappelijke realiteit waarin scholen vandaag functioneren. In de overgrote meerderheid van de gezinnen zijn beide ouders beroepsactief. Zonder een structurele organisatie van opvang vóór en na de schooluren is het voor veel gezinnen onmogelijk kinderen tijdig naar school te brengen of af te halen.
Het hof stelde daarom uitdrukkelijk dat buitenschoolse kinderopvang voor het kleuter- en lager onderwijs vandaag onontbeerlijk is geworden om onderwijs daadwerkelijk te kunnen organiseren. Zonder dergelijke opvang kan een school haar onderwijsopdracht in de praktijk niet naar behoren vervullen.
Dat leidde tot het besluit dat de betrokken opvangdienst voldoende nauw samenhangt met onderwijs om onder de vrijstelling van artikel 44 Btw-Wetboek te vallen, waardoor ook de toepassing van rubriek XL inzake het verlaagde btw-tarief mogelijk wordt.
Deze redenering betekende een belangrijke verruiming ten opzichte van de klassieke administratieve interpretatie.
De Belgische Staat tekende cassatieberoep aan.
Het Hof van Cassatie bevestigt evenwel volledig de redenering van het Gentse hof.
Vooreerst herhaalt het Hof de vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie dat drie voorwaarden vervuld moeten zijn om een dienst als “nauw samenhangend met onderwijs” te kunnen beschouwen:
Vervolgens bevestigt het Hof dat de beoordeling door het Hof van Beroep correct was.
Het hof van beroep mocht aldus rekening houden met de maatschappelijke evolutie waarbij ouders beroepsactief zijn, kinderen niet zelfstandig naar school kunnen en scholen zonder georganiseerde opvang hun onderwijsopdracht moeilijk kunnen realiseren.
Bijgevolg verantwoordde het hof volgens Cassatie naar recht dat buitenschoolse kinderopvang in deze omstandigheden een dienst vormt die nauw samenhangt met onderwijs.
Opmerkelijk is bovendien dat het Hof van Cassatie expliciet bevestigt dat een dergelijke dienst niet noodzakelijk op dezelfde locatie als de school zelf moet plaatsvinden. Ook een afzonderlijk opvanggebouw kan dus onder de regeling vallen wanneer aan de overige voorwaarden is voldaan.
Belangrijk voor de praktijk is dat de FOD Financiën inmiddels haar standpunt heeft aangepast.
Met Circulaire 2026/C/67 verklaart de administratie zich uitdrukkelijk akkoord met de principes van het arrest van het Hof van Cassatie.
Volgens de circulaire kan buitenschoolse kinderopvang worden beschouwd als een nauw met onderwijs samenhangende dienst wanneer cumulatief aan een aantal voorwaarden is voldaan.
Zo moet de opvang:
Daarnaast verduidelijkt de administratie ook de gevolgen voor het verlaagde btw-tarief van 6%.
Wanneer een gebouw hoofdzakelijk wordt gebruikt voor dergelijke vrijgestelde onderwijsgerelateerde activiteiten, kunnen de werken in onroerende staat eveneens onder rubriek XL van bijlage A bij het KB nr. 20 inzake de btw-tarieven vallen.
De circulaire duidt gelijktijdig wel de grenzen aan van deze nieuwe interpretatie.
Gebouwen die tevens worden gebruikt voor crèches, vakantiewerking, speelpleinwerking of andere niet-vrijgestelde activiteiten zullen steeds moeten worden beoordeeld in functie van hun hoofdzakelijk gebruik.
De administratieve circulaire zorgt dus voor de nodige rechtszekerheid. Toch blijven tal van praktische vragen bestaan, onder meer inzake gemengd gebruik van gebouwen, multifunctionele onderwijsinfrastructuur en de beoordeling van andere opvangvormen.
Bij nieuwe bouw- of renovatieprojecten verdient het aanbeveling reeds in de ontwerpfase na te gaan of het gebouw hoofdzakelijk zal worden aangewend voor onderwijs of voor diensten die daarmee nauw samenhangen.
Ook lopende projecten kunnen aanleiding geven tot een nieuwe btw-analyse. In bepaalde gevallen kan worden onderzocht of een eerder toegepast btw-tarief nog kan worden herzien.
Het arrest van het Hof van Cassatie en de daaropvolgende circulaire roepen onmiddellijk een praktische vraag op. Tal van lokale besturen hebben wellicht in het verleden gebouwen voor buitenschoolse kinderopvang laten bouwen of renoveren waarbij de werken werden gefactureerd aan 21% btw, terwijl nu blijkt dat het verlaagde tarief van 6% toepasselijk was.
De mogelijkheid om de te veel betaalde btw te recupereren zal afhangen van de concrete omstandigheden van het dossier en van de wijze waarop de oorspronkelijke facturatie heeft plaatsgevonden.
De circulaire bevat ter zake een belangrijke praktische verduidelijking.
De administratie bevestigt dat belastingplichtige leveranciers of dienstverrichters — of hun medecontractant in de gevallen waarin de regeling van verlegging van heffing van toepassing is — in principe een recht op teruggaaf kunnen uitoefenen op grond van artikel 77, § 1, 1° Btw-Wetboek.
Concreet betekent dit dat moet worden nagegaan wie de btw oorspronkelijk heeft voldaan en op welke wijze de facturatie is verlopen. Werd de btw aangerekend door de aannemer, dan zal de regularisatie in beginsel via de aannemer verlopen. Werd daarentegen gewerkt met verlegging van heffing, dan zal de medecontractant die de btw heeft aangegeven in principe zelf de teruggaaf moeten vragen.
Die teruggaaf gebeurt volgens de normale btw-regels. Dat impliceert onder meer dat de facturen en aangiften correct moeten worden rechtgezet, dat de nodige verbeterende stukken moeten worden opgesteld en dat rekening moet worden gehouden met de toepasselijke termijnen.
Voor lokale besturen en andere initiatiefnemers is het daarom aangewezen om recente bouw- en renovatiedossiers voor buitenschoolse kinderopvang opnieuw te screenen. Wanneer 21% btw werd toegepast terwijl aan de voorwaarden voor het 6%-tarief is voldaan, kan dit aanleiding geven tot een substantiële btw-recuperatie.
Hoewel de Cassatierechtspraak en de circulaire belangrijke nieuwe mogelijkheden openen, betekent dit niet dat onbeperkt kan worden teruggegaan in de tijd.
De gewone verjaringstermijnen inzake btw blijven onverkort gelden. Het is dan ook aangewezen om lopende en recente bouw- of renovatieprojecten zo snel mogelijk te analyseren zodat eventuele regularisaties tijdig kunnen worden uitgevoerd.
Voor dossiers die momenteel het voorwerp uitmaken van een btw-controle of een administratief bezwaar, biedt het Cassatiearrest een bijkomend argument om alsnog de toepassing van het verlaagde btw-tarief te verdedigen.
Ook belastingplichtigen die eerder een ongunstige administratieve beslissing ontvingen, doen er goed aan na te gaan of hun dossier nog kan worden heropend of of nog rechtsmiddelen openstaan.
DVDTAXLAW is een gespecialiseerd fiscaal advocatenkantoor met ruime ervaring en doorgedreven expertise ter zake van lokale besturen en in de non-profitsector en BTW.
Het kantoor kan samen met lokale besturen, onderwijsinstellingen en andere initiatiefnemers die de voorbije jaren investeerden in infrastructuur voor buitenschoolse kinderopvang de dossiers screenen.
Een proactieve analyse kan in bepaalde dossiers leiden tot een aanzienlijke btw-recuperatie, zeker bij omvangrijke nieuwbouw- of renovatieprojecten.