Liquidatiereserve ten onrechte aangelegd? Teruggaaf van de afzonderlijke aanslag van 10% is mogelijk.

Bij een fiscale controle kan de administratie oordelen dat een liquidatiereserve ten onrechte werd aangelegd. Tot voor kort bestond onduidelijkheid over de vraag of de reeds betaalde afzonderlijke aanslag van 10% in dat geval kan worden teruggevorderd. Een recente uitspraak van de rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen, afdeling Gent, brengt hierover duidelijkheid.

Wat is een liquidatiereserve?

De aanleg van een liquidatiereserve laat een kleine vennootschap toe om haar winst op een fiscaal gunstige manier te reserveren. Bij een latere uitkering kan dit leiden tot een aanzienlijk lagere fiscale druk dan bij een gewone dividenduitkering.

Om van dit gunstregime gebruik te kunnen maken, moet aan verschillende (strikte) wettelijke voorwaarden worden voldaan.

Zo moet de vennootschap op het einde van het betrokken boekjaar kwalificeren als een kleine vennootschap in de zin van artikel 1:24, § 1-6 van het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen. De winst moet bovendien geheel of gedeeltelijk worden overgeboekt naar een afzonderlijke passiefrekening onder de beschikbare reserves. Daarbij geldt de zogenaamde “onaantastbaarheidsvoorwaarde”: de reserve mag niet dienen als basis voor uitkeringen of andere voordelen zolang de wettelijke voorwaarden niet zijn vervuld.

Bij de aanleg van de liquidatiereserve is daarnaast een afzonderlijke aanslag van 10% verschuldigd.

Controle door de fiscus

In de praktijk kan er een probleem ontstaan doordat de fiscus van oordeel is dat de vennootschap ten onrechte meent dat zij kwalificeert als een kleine vennootschap.

Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer de groottecriteria verkeerd worden beoordeeld of wanneer onvoldoende rekening wordt gehouden met de verbondenheid met andere vennootschappen. Tijdens een fiscale controle kan de administratie dan beslissen dat de liquidatiereserve niet rechtsgeldig werd aangelegd.

De reserve moet  vervolgens opnieuw worden overgeboekt naar de gewone beschikbare reserves.

Daarmee rijst onmiddellijk een belangrijke vraag: kan en hoe moet de reeds betaalde afzonderlijke aanslag van 10% worden teruggevorderd?

Het standpunt van de fiscus

Volgens de fiscus kan de afzonderlijke aanslag van 10% in principe worden teruggevorderd, maar uitsluitend via de regeling van de correlatieve overbelasting in de zin van artikel 373 WIB 92.

In de praktijk houdt dit in dat een terugbetaling pas mogelijk zou zijn wanneer zich later een belastbare dividenduitkering voordoet waarop bijvoorbeeld 30% roerende voorheffing verschuldigd is.

Roerende voorheffing wordt evenwel doorgaans niet gevestigd via een aanslagbiljet, maar wordt louter aangegeven en betaald. Daardoor ontbreekt in de praktijk vaak een aanslag waartegen bezwaar kan worden ingediend, zoals nochtans wettelijk vereist is voor de toepassing van artikel 373 WIB 92.

Dit standpunt van de fiscus creëert bijgevolg rechtsonzekerheid voor de belastingplichtige.

Recente rechtspraak schept meer rechtszekerheid

De rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen, afdeling Gent (Rb. Oost-Vlaanderen, afdeling Gent, 13 november 2025, 23/1801/A, niet gepubliceerd), heeft zich recent uitgesproken over deze problematiek en komt tot een belangrijk principieel besluit.

Volgens de rechtbank is de afzonderlijke aanslag op basis van artikel 219quater WIB92 niet langer verschuldigd wanneer er een overboeking plaatsvindt van de liquidatiereserve naar de beschikbare reserve.

De administratie is in dat geval (onmiddellijk) gehouden tot de terugbetaling ervan.

De rechtbank maakt de terugbetaling dus niet afhankelijk van een afzonderlijke bezwaarprocedure op grond van artikel 373 WIB 92.

Heeft u vragen over een liquidatiereserve of werd uw dossier het voorwerp van een fiscale controle? Neem gerust contact met ons op.